Жаңа дәуірдегі Қазақстан тарихы бөлімі

Жаңа дәуірдегі Қазақстан тарихы бөлімі Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты құрылымдық бөлімшелерінің бірі болып табылады.

Бөлім құрылған алғашқы жылдары Қазақстанның жаңа кезеңі тарихының мәселелерімен М.П. Вяткин, А.М. Панкратова, Б.С. Сүлейменов, Н.Г. Аполлова, Х. Айдарова, П.Г. Галузо, Е.Д. Ділмұхамедов, Ф. Маликов, Е.Б. Бекмаханов, В.Ф. Шахматов, Т.Ж. Шойынбаев және басқа да ірі ғалымдар айналысты. Бөлім жұмыс істеген уақыттарда мұнда М.Х. Асылбеков, Т. Елеуов, И.В. Ерофеева, Т.П. Волкова, А. Сабырханов, В.З. Галиев, Е.Ж. Уәлиханов, С.Ф. Мажитов т.б. сияқты белгілі қазақстандық ғалымдар қызмет етті және қызмет етуде.

IMG_1788

Бөлім Қазақстанның жаңа заман тарихы бойынша бірқатар құжаттар жинақтары мен көптеген монографиялар шығаруға қатысты.

ХХ ғ. 90-жж. жаңа заман бөлімінің тарихшылары «XVII-XVIII ғғ. қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күресі (1635-1758)» тақырыбы бойынша зерттеу жұмысын орындады. Тақырып жетекшілері В.З. Галиев және Е.Ж. Уәлиханов. Республика тәуелсіздік алғаннан кейін Отан тарихын көлемді түрде қайта бағамдау Қазақстанның жаңа кезең тарихын да кеңінен қамтыды, бұл 2000 ж. шыққан «Қазақстан тарихының» 3-томында анық байқалды. Жаңа деңгейде, қазақстандық қоғамның басым негіздері көзқарасымен бөлім қызметкерлері жаңа фактологиялық материалдарды анықтап, концептуальды-теориялық түрде қорытындылар, қазіргі күннің басты құндылықтарымен қатысты тарихи үрдістер мен құбылыстарға талдаулар жасады.

2002 ж. наурыз айынан бастап жаңа заман тарихы бөлімі ұжымының жұмысына т.ғ.д., профессор М.Қ. Қойгелдиев белсенді ат салысып, бірқатар өзекті бағыттар бойынша зерттеу жұмыстарына басшылық етті. Мұндай бағыттағы зерттеулердің бірі «Азаттық қозғалыстағы түркі-мұсылман халықтарының бірігуі (ХІХ-ХХ ғ. алғашқы ширегі)» атты тақырып болып,  жұмыс жасау барысында түркі бірлігі мен мұсылман әлемінің ғылыми тарихи негіздемесі жасалды. 2003 ж. жаңа заман бөлімі қызметкерлері «Қазақ мемлекеттілігін қайта қалпына келтіруге бағытталған Кенесары Қасымов қозғалысы» атты тақырыпты орындады. Тақырыпты орындағандар В.З. Галиев, С.Ф. Мажитов және Р.Е. Оразов.

Ұзақ жылдар тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Е.Ж. Уәлиханов Кіші Ғылым академиясының қоғамдық ғылымдар секциясының жетекшісі болып қызмет атқарды. 2005 ж. жаз-күз айларында Кенесары Қасымұлының жерленген жерін және соңғы шайқасқан жерлерін анықтау экспедициясының жетекшісі болып, далалық зерттеу жұмыстарын жүргізді.
2009-2011 жж. бөлім қызметкерлері Е.Ж. Уәлихановтың басшылығымен «ХІХ-ХХ ғғ. басындағы Қазақстанның әлеуметтік-саяси өміріндегі қазақ және орыс зиялыларының өзара байланыстары: мәселелер, ізденістер, шешімдер» атты тақырып бойынша зерттеулер жүргізді. Бұл тақырыпта бірнеше монографиялық зерттеулер мен ондаған жарияланымдар жарық көрді.

Бөлімнің бас ғылыми қызметкері, т.ғ.д., профессор В.З. Галиев маңызды жұмыстар жүргізуде. Бірқатар жылдар бойы ол бірнеше өзекті зерттеу тақырыптарына басшылық жасады. Қазіргі уақытта В.З. Галиев ұлт-азаттық қозғалыстар, XVIII–ХХ ғ. басындағы жер қатынастары саласында, сонымен бірге библиография мен кітапханатану саласында да зерттеу жұмыстарын жалғастыруда, ғылыми-зерттеу бағыты бойынша ҚР БҒМ ҒК Орталық ғылыми кітапханасы және ҚР Ұлттық кітапханасымен (Алматы қ.) белсенді түрде әріптестік қатынастарда.

Бөлім қызметкерлері белсенді түрде республикалық және шетел басылымдарында мақалалар жариялайды, теле және радиохабарларға қатысады, әртүрлі ғылыми-зерттеу мекемелерінің жұмыстарына сарапшы ретінде шақырылады, конференцияларда баяндамалар жасайды. Бөлім қызметкерлері әртүрлі ЖОО-да оқу-педагогикалық қызметтер атқарады, Қазақстан тарихы бойынша дәрістер, арнайы курстар оқиды.

IMG_1567

Қазіргі таңда Жаңа дәуірдегі Қазақстан тарихы бөлімінде Халықаралық аграрлық білім беру академиясының академигі, т.ғ.д., доцент, бас ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі Г.Н. Ксенжик, жетекші ғылыми қызметкерлер, т.ғ.к. С.К. Рүстемов, ғылыми қызметкерлер: Р.Е. Оразов, М.Р. Сатенова, Н.Ы. Жетпісбай, аға лаборант М.Т. Морякова қызмет атқарады. Қазіргі кезеңде бөлім қызметкерлері төмендегі гранттық тақырып бойынша жұмыс істейді:

1. «Қазақтар және түркі-мұсылмандық әлем: әлеуметтік-саяси және этномәдени байланыстар (ХІХ ғасырдың екінші жартысы – ХХ ғасырдың бас кезі)».

Гранттық іргелі зерттеулерден бөлек бөлім қызметкерлері «Ғылыми қазына» жобасының орындалуына да қатысуда, бұл жоба шеңберінде 20 кітаптан тұратын көптомдық «Қазақстан тарихы» басылымы жоспарланған.

Бөлім қызметкерлеріне келесі кітаптарды даярлау жүктелген:

1) 9-том – «XVIII ғ. – XIX ғ. басындағы Қазақстан»;

2) 10-том – «ХІХ ғ. 20-60 жж. Қазақстан»;

3) 11-том – «ХІХ ғ. ІІ жартысы – ХХ ғ. басындағы Қазақстан».

image